Bài 2: Xây dựng y tế cơ sở làm nền tảng
ĐBP - Y tế cơ sở giữ vai trò “xương sống” trong hệ thống y tế, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ phòng bệnh, quản lý sức khỏe cộng đồng và khám, chữa bệnh ban đầu. Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị và yêu cầu thích ứng với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Điện Biên đang tập trung củng cố toàn diện mạng lưới, bảo đảm nhân lực, nâng cao trình độ chuyên môn, nhằm gia tăng khả năng xử trí bệnh ngay tại tuyến đầu.
Vững tuyến đầu từ nguồn nhân lực
Từ ngày 1/7/2026, 45 trạm y tế xã, phường và 67 điểm trạm trên địa bàn tỉnh Điện Biên được chuyển giao về UBND cấp xã trực tiếp quản lý. Cùng với hệ thống trạm chính, các điểm trạm tiếp tục được duy trì tại những địa bàn cần thiết, bảo đảm người dân vùng cao, vùng sâu, vùng xa có thể tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu. Việc sắp xếp lại mạng lưới giúp tổ chức hoạt động y tế rõ đầu mối, sát địa bàn hơn. Tuy nhiên, với địa hình chia cắt, dân cư phân tán, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc duy trì mạng lưới mà phải bảo đảm đủ nhân lực và năng lực chuyên môn cho tuyến trực tiếp chăm sóc sức khỏe người dân.
Toàn tỉnh hiện có hơn 3.800 cán bộ y tế; tỷ lệ khoảng 13 bác sĩ/10.000 dân; 100% trạm y tế xã, phường có bác sĩ làm việc. Cùng với các chính sách đào tạo, thu hút nhân lực, nhiều cán bộ có trình độ chuyên môn được bố trí, tăng cường về tuyến cơ sở.
Sau hơn 17 năm gắn bó với công tác giảng dạy tại Trường Cao đẳng Y tế Điện Biên, bác sĩ đa khoa Đoàn Viết Chiều chuyển công tác về Trạm Y tế xã Na Sang. Từ môi trường chủ yếu gắn với giảng đường và đào tạo chuyên môn, bác sĩ Chiều trực tiếp trở về cơ sở, nơi công việc hằng ngày gắn với khám, chữa bệnh ban đầu và quản lý sức khỏe người dân. Với sự đồng thuận của lãnh đạo ngành, cùng sự ủng hộ của gia đình, bác sĩ Chiều nhanh chóng thích nghi với môi trường công tác mới, trực tiếp thăm khám, theo dõi, quản lý người bệnh mạn tính và tham gia xử trí các trường hợp bệnh thông thường tại địa phương.
Với kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm công tác, trong quá trình làm việc tại trạm, bác sĩ Chiều trao đổi với đồng nghiệp về cách khai thác triệu chứng, đánh giá tình trạng bệnh, lựa chọn hướng xử trí và theo dõi người bệnh sau khám. Những kinh nghiệm lâm sàng được chia sẻ ngay trong công việc hằng ngày giúp đội ngũ y sĩ, điều dưỡng tại trạm có thêm điều kiện học hỏi, nâng cao khả năng xử trí các tình huống thường gặp tại tuyến cơ sở.
Cử nhân Y tế công cộng Trần Thị Bình, Phụ trách chuyên môn Trạm Y tế xã Na Sang cho biết: Việc có bác sĩ giàu kinh nghiệm trực tiếp làm việc tại Trạm giúp nâng cao chất lượng chẩn đoán, điều trị ban đầu cho người dân. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đội ngũ y sĩ, điều dưỡng cũng có điều kiện trao đổi, học hỏi và được hướng dẫn trực tiếp những vấn đề chuyên môn, nhất là trong xử trí các trường hợp thực tế.
Cùng với bổ sung nhân lực, Điện Biên chú trọng đào tạo bác sĩ theo nhu cầu thực tế thông qua Dự án “Thí điểm bác sĩ trẻ tình nguyện về công tác tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới” (Dự án 585). Cách làm này gắn đào tạo với yêu cầu chuyên môn của y tế vùng cao, tạo nguồn nhân lực có khả năng đáp ứng những nhiệm vụ thiết yếu ngay tại tuyến cơ sở.
Riêng năm 2025, tỉnh có 13 bác sĩ hoàn thành chương trình đào tạo Chuyên khoa I ở các chuyên ngành hồi sức cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh, truyền nhiễm, sản - nhi và ngoại khoa. Đây đều là những lĩnh vực gắn trực tiếp với yêu cầu thực tế của y tế miền núi. Việc hình thành đội ngũ bác sĩ được đào tạo chuyên sâu theo nhu cầu giúp tuyến cơ sở và các đơn vị y tế địa phương có thêm nhân lực đủ năng lực đảm nhiệm những nhiệm vụ chuyên môn quan trọng, hạn chế sự phụ thuộc vào tuyến trên trong những tình huống có thể xử trí tại chỗ.
Từ tăng cường nhân lực đến chuyển giao năng lực
Thực hiện mục tiêu đưa y tế cơ sở trở thành nền tảng của hệ thống y tế theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW, bên cạnh củng cố nguồn nhân lực tại chỗ, ngành Y tế Điện Biên triển khai cơ chế điều động, luân phiên cán bộ theo hướng gắn hỗ trợ nhân lực với đào tạo tại chỗ và chuyển giao năng lực chuyên môn.
Trong 7 tháng đầu năm 2026, toàn ngành đã tăng cường 2.243 lượt cán bộ hỗ trợ chuyên môn cho tuyến xã. Trong đó, 417 lượt cán bộ đến từ các bệnh viện, trung tâm chuyên khoa tuyến tỉnh và 1.826 lượt từ các trung tâm y tế. Lực lượng được tăng cường là các cán bộ, bác sĩ có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn ở các lĩnh vực như nội khoa, ngoại khoa, sản - nhi, hồi sức cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh, truyền nhiễm và các chuyên ngành phù hợp với nhu cầu của từng địa bàn.
Bác sĩ Hà Thị Huyền Dung, Trung tâm Y tế Điện Biên Phủ, là một trong 108 cán bộ tuyến tỉnh được tăng cường về cơ sở trong đợt đầu tiên. Là bác sĩ có chuyên môn và kinh nghiệm công tác, khi về Trạm Y tế phường Điện Biên Phủ, bác sĩ Dung trực tiếp tham gia khám, tư vấn, chăm sóc sức khỏe cho người dân; đồng thời phối hợp với đội ngũ tại trạm trao đổi, hỗ trợ trong quá trình chẩn đoán, xử trí và theo dõi người bệnh.
“Về với cơ sở, chúng tôi không chỉ trực tiếp thăm khám cho bà con mà quan trọng hơn là đồng hành, hỗ trợ chuyên môn, chuẩn hóa quy trình điều trị cùng đồng nghiệp tại chỗ, giúp người dân thụ hưởng dịch vụ chất lượng ngay tại nơi cư trú” - bác sĩ Dung chia sẻ.
Tại Điểm trạm Y tế Na Cô Sa, thuộc Trạm Y tế xã Quảng Lâm, nơi chăm sóc sức khỏe ban đầu cho hơn 7.000 nhân khẩu, với 97% là đồng bào dân tộc Mông, đã có 6 lượt bác sĩ tuyến tỉnh về tăng cường. Điểm trạm còn thiếu thiết bị xét nghiệm huyết học, sinh hóa, điện tâm đồ và X-quang, song hoạt động hỗ trợ chuyên môn đã tạo điều kiện để cán bộ tại chỗ được hướng dẫn trực tiếp trong xử trí những tình huống thường gặp.
Y sĩ Lò Văn Thỏa, Điểm trạm Y tế Na Cô Sa bộc bạch: Các bác sĩ đã trực tiếp hướng dẫn quy trình sơ cấp cứu, xử trí ngộ độc, xây dựng kế hoạch phòng, chống dịch bệnh, chúng tôi cũng tự tin và vững tay nghề hơn. Qua thực tế hỗ trợ, chúng tôi có thêm kinh nghiệm trong xử trí, theo dõi người bệnh, qua đó giúp người dân được chăm sóc kịp thời ngay tại cơ sở, giảm bớt khó khăn, chi phí khi phải đi xa.
Từ tăng cường nhân lực đến chuyển giao năng lực, cách làm của Điện Biên đang hướng tới mục tiêu để y tế cơ sở có thể tự đảm đương tốt hơn những nhiệm vụ thuộc tuyến chăm sóc ban đầu. Đây là nền tảng để thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế giữa trung tâm và vùng khó khăn, đồng thời giảm áp lực cho tuyến trên.
Trong quá trình đó, hiệu quả của chính sách không chỉ được nhìn nhận ở số lượt cán bộ được tăng cường, mà quan trọng hơn là những kiến thức, kỹ năng được để lại tại cơ sở và khả năng vận hành của đội ngũ sau hỗ trợ. Đó cũng là nền tảng để những mục tiêu lớn hơn của Nghị quyết số 72-NQ/TW tiếp tục được triển khai trong đời sống, từ phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe đến thay đổi nhận thức và hành vi của người dân.
Bài, ảnh: Minh Thảo
Bài 3: Hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược y tế