Kỳ cuối: Sau nghị trường
Kỳ 2: Mang tiếng nói cử tri vùng cao đến nghị trường
Kỳ 1: Niềm tự hào của dân tộc Si La
ĐBP - Qua hai kỳ họp Quốc hội khóa XVI, tham gia đóng góp ý kiến vào nhiều dự án luật, đại biểu Lỳ Mì Lé mong muốn những vấn đề từ thực tiễn thôn, bản được cụ thể hóa trong chính sách, những kiến nghị của người dân được quan tâm giải quyết sau nghị trường. Với chị, trách nhiệm đại biểu không chỉ là đóng góp ý kiến tại nghị trường, mà còn lắng nghe cử tri, theo dõi việc giải quyết kiến nghị, góp phần đưa chính sách sát hơn với đời sống vùng sâu, vùng xa, biên giới.
Để chính sách sát với đời sống
Đồng bào dân tộc Si La sinh sống tập trung tại bản Nậm Sin, xã Mường Nhé từ năm 1973. Từ gần 10 hộ gia đình ban đầu, đến nay, bản có 58 hộ, 238 nhân khẩu. Trải qua nhiều thế hệ, cộng đồng người Si La vẫn lưu giữ những nét văn hóa đặc trưng. Tuy nhiên, trước những biến đổi của đời sống hiện đại và sự giao thoa văn hóa, việc gìn giữ, trao truyền các giá trị truyền thống cho thế hệ trẻ đòi hỏi những cách làm phù hợp để bản sắc dân tộc tiếp tục hiện diện trong đời sống.
Là người con dân tộc Si La, đại biểu Lỳ Mì Lé thấu hiểu giá trị của những phong tục, tiếng nói và tinh thần vươn lên trong cộng đồng mình. Chị chia sẻ: “Tôi hiểu giá trị của văn hóa, tiếng nói, phong tục và tinh thần vươn lên của cộng đồng mình. Tôi mong muốn chính sách dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số kết hợp hài hòa giữa bảo tồn văn hóa, phát triển giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nâng cao sinh kế và đào tạo nhân lực tại chỗ, giúp người dân cải thiện đời sống, có thêm điều kiện và động lực gìn giữ bản sắc dân tộc”.
Những vấn đề đặt ra từ cơ sở cũng gợi mở nhiều nội dung liên quan đến việc xây dựng và thực thi chính sách, trong đó có khả năng tiếp cận thông tin, hiểu biết pháp luật và quyền tham gia giải quyết công việc chung của cộng đồng. Đây là những lĩnh vực đại biểu Lỳ Mì Lé tham gia đóng góp ý kiến tại Quốc hội. Tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chị tham gia thảo luận tổ về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi). Theo chị, với người dân ở vùng sâu, vùng xa, việc tiếp cận các quy định pháp luật có thể chịu ảnh hưởng bởi khoảng cách địa lý, điều kiện đi lại, ngôn ngữ và cách thức truyền đạt thông tin. Bởi vậy, phổ biến pháp luật cần có hình thức phù hợp với từng nhóm dân cư, giúp người dân hiểu quyền, nghĩa vụ và biết cách vận dụng vào đời sống.
Tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Lỳ Mì Lé tiếp tục tham gia thảo luận tổ về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi). Chiều 21/10/2026, khi góp ý dự thảo Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi), chị đề nghị quy định cụ thể hơn trách nhiệm hỗ trợ của Nhà nước đối với người khuyết tật, người dân tộc thiểu số và người sinh sống tại địa bàn đặc thù, tạo điều kiện để các nhóm này tiếp cận thông tin và tham gia thực hiện dân chủ ở cơ sở bình đẳng hơn. Đề xuất ấy đặt ra vấn đề gần gũi với đời sống ở các bản vùng cao: Người dân cần được cung cấp thông tin như thế nào để có thể tham gia bàn bạc, đóng góp ý kiến về những công việc liên quan trực tiếp đến cộng đồng? Với những người gặp trở ngại về ngôn ngữ, đi lại hoặc khả năng tiếp cận thông tin, trách nhiệm hỗ trợ cần được quy định rõ ra sao để quyền tham gia không dừng lại trên văn bản?
Theo chị, ở địa bàn miền núi, biên giới như tỉnh Điện Biên, dân cư sinh sống phân tán, khoảng cách giữa các bản xa nhau, giao thông đi lại còn khó khăn nên khả năng tiếp cận các dịch vụ bưu chính của người dân cũng có những hạn chế nhất định. Riêng với đồng bào Si La ở bản Nậm Sin, việc bảo đảm dịch vụ bưu chính thuận tiện có ý nghĩa thiết thực trong đời sống từ gửi, nhận thư từ, hồ sơ, giấy tờ đến tiếp cận hàng hóa và các dịch vụ phục vụ nhu cầu hằng ngày. Khi các dịch vụ ngày càng gắn với trao đổi thông tin, giải quyết thủ tục và giao dịch trực tuyến, người dân ở vùng sâu, vùng xa càng cần được tạo điều kiện tiếp cận bình đẳng. Vì vậy, theo chị, việc hoàn thiện chính sách về bưu chính cần tính đến đặc thù địa bàn, điều kiện đi lại và nhu cầu thực tế của người dân vùng biên, để dịch vụ đến gần hơn với những cộng đồng còn nhiều khó khăn.
“Trên cơ sở những ý kiến tôi đóng góp tại các phiên thảo luận, nhiều nội dung cơ bản đã được tiếp thu. Đây là động lực để tôi tiếp tục lắng nghe, tìm hiểu thực tiễn đời sống của đồng bào, nhất là những khó khăn ở vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, từ đó đóng góp ý kiến thiết thực hơn vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách” - đại biểu Quốc hội Lỳ Mì Lé chia sẻ.
Trách nhiệm với từng kiến nghị
Đánh giá về quá trình tham gia hoạt động nghị trường của đại biểu Lỳ Mì Lé, bà Lò Thị Luyến, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên cho rằng, xuất phát điểm là giáo viên mầm non ở địa bàn vùng cao đã giúp đại biểu có điều kiện tiếp cận trực tiếp những khó khăn của đồng bào dân tộc thiểu số. Những trải nghiệm ấy là cơ sở quan trọng để đại biểu Lỳ Mì Lé cùng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh phản ánh vấn đề từ thực tiễn, tham gia đóng góp ý kiến xây dựng chính sách phù hợp dành cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới.
Với đại biểu Lỳ Mì Lé, lắng nghe cử tri cần gắn với việc tìm hiểu những vướng mắc cụ thể và theo dõi quá trình giải quyết kiến nghị. Điều kiện học tập của trẻ em, sinh kế của các hộ gia đình, chăm sóc sức khỏe, khả năng tiếp cận thông tin hay việc gìn giữ tiếng nói, phong tục truyền thống đều là những vấn đề cần được nhìn nhận từ nhu cầu thực tế của cộng đồng. Nắm rõ những khó khăn ấy, đại biểu có thêm cơ sở để lựa chọn vấn đề cần phản ánh và tham gia đóng góp ý kiến xây dựng chính sách. Tuy nhiên, theo đại biểu Lỳ Mì Lé, một ý kiến được nêu tại nghị trường chưa đồng nghĩa với khó khăn của người dân đã được giải quyết. Kiến nghị cần được xem xét đúng thẩm quyền, có phản hồi rõ ràng; các quy định sau khi ban hành cũng cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế. Vì vậy, bên cạnh hoạt động tại các kỳ họp, việc giữ mối liên hệ với cử tri, phản ánh trung thực những vấn đề từ cơ sở và theo dõi kết quả giải quyết kiến nghị là những công việc gắn với vai trò người đại biểu.
Đại biểu Lỳ Mì Lé chia sẻ: “Tôi luôn xác định để làm tốt vai trò đại biểu, bản thân phải thường xuyên lắng nghe ý kiến cử tri, tìm hiểu những vấn đề người dân đang gặp phải và phản ánh trung thực đến các cơ quan có thẩm quyền. Bên cạnh đó, theo dõi sát việc giải quyết những kiến nghị ấy, bởi điều người dân quan tâm không dừng ở việc ý kiến của mình được ghi nhận, mà còn là những khó khăn trong cuộc sống được quan tâm tháo gỡ. Với đồng bào vùng sâu, vùng xa, biên giới, mỗi chính sách phù hợp với thực tế sẽ góp phần giúp người dân có thêm điều kiện học tập, chăm sóc sức khỏe, phát triển sinh kế và gìn giữ bản sắc dân tộc”.
Là người con dân tộc Si La, đại biểu Quốc hội Lỳ Mì Lé hiểu những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ cũng như những khó khăn có thể khiến việc trao truyền phong tục, tập quán bị gián đoạn. Với chị, bảo tồn văn hóa cần gắn với cải thiện sinh kế, chăm lo giáo dục, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và tạo cơ hội phát triển cho người dân. Khi đời sống được cải thiện, thế hệ trẻ có điều kiện học tập tốt hơn và cộng đồng có thêm nguồn lực, những giá trị truyền thống sẽ có cơ hội tiếp tục được thực hành, gìn giữ.
Từ cô gái Si La, trở thành giáo viên mầm non rồi đại biểu Quốc hội, Lỳ Mì Lé mang theo tri thức, trách nhiệm và khát vọng cống hiến cho cộng đồng. Những khó khăn từng chứng kiến ở bản giúp chị hiểu hơn những trở ngại đồng bào dân tộc thiểu số phải đối mặt. Trên cương vị đại biểu Quốc hội khóa XVI, chị có thêm cơ hội đưa những trăn trở từ cơ sở đến nghị trường, góp tiếng nói xây dựng chính sách sát với thực tiễn vùng cao; đồng thời, gửi gắm mong mỏi của đồng bào Điện Biên về cuộc sống ngày càng tốt hơn, bản sắc dân tộc được gìn giữ, trẻ em có thêm cơ hội học tập và những khát vọng vươn lên của người dân vùng cao dần trở thành hiện thực trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.